Dòng chảy xa bờ là một luồng nước hẹp chảy mạnh từ bờ ra phía biển, hình thành khi lượng nước do sóng đổ vào bờ tìm đường quay ngược ra khơi. Nếu bị cuốn, đừng cố bơi thẳng về bờ, mà hãy bơi song song với bờ để thoát khỏi luồng nước, hoặc thả nổi theo nó rồi ra hiệu cầu cứu.
Chào bạn, đây là Nhà Địa Lý. Nhiều vụ đuối nước thương tâm ở bãi biển xảy ra vào những ngày trời đẹp, ở chỗ nước không sâu, với người biết bơi. Thủ phạm thường là một hiện tượng địa lý mà ít người được dạy cách nhận ra. Tập này có thể cứu một mạng người, nên mình mong bạn nghe hết.
Nước sóng đổ vào bờ phải quay ra bằng đường nào?
Mỗi con sóng đổ vào bờ mang theo một lượng nước. Nước ấy không thể dồn mãi ở bờ, nó phải quay ngược ra biển. Phần lớn nước quay ra một cách êm ả dưới đáy, nhưng ở một số chỗ, nước gom lại thành một luồng hẹp chảy mạnh ra khơi.
Những chỗ ấy thường là nơi có một rãnh trũng trên đáy biển, một khe giữa hai cồn cát ngầm, hay sát cạnh một mỏm đá, một bờ kè, một cầu cảng nhô ra. Nước tìm đường dễ nhất, và con đường ấy trở thành dòng chảy xa bờ.
Giới cứu hộ ở nhiều nước gọi nó là dòng rip. Ở Việt Nam, người dân ven biển có khi gọi là dòng nước ngầm, dòng hút, nhưng thật ra nó không hút người xuống đáy, mà kéo người ra xa bờ.
Một dòng chảy xa bờ có thể chảy nhanh hơn tốc độ bơi của một người bơi giỏi. Đó là lý do chống lại nó là vô ích.
Nhận biết dòng chảy xa bờ bằng mắt
Hãy đứng trên cao một chút, như trên bậc thềm hay đồi cát, nhìn ra biển vài phút trước khi xuống tắm. Dấu hiệu đầu tiên là một khoảng nước trông êm hơn, sóng không vỡ trắng, nằm giữa hai vùng sóng vỡ. Nhiều người lại chọn đúng chỗ ấy để tắm vì tưởng là nước lặng.
Dấu hiệu thứ hai là nước ở đó có màu khác, thường đục hơn hoặc sẫm hơn vì cát bị khuấy lên, hoặc sẫm hơn vì sâu hơn.
Dấu hiệu thứ ba là bọt, rong, rác trôi đều đặn ra phía khơi thay vì dạt vào bờ. Mặt nước có thể gợn lăn tăn khác với xung quanh.
Không phải lúc nào cũng thấy rõ. Vì vậy cách an toàn nhất vẫn là tắm ở khu vực có cứu hộ, trong vùng cờ cho phép, và hỏi nhân viên cứu hộ chỗ nào nên tránh.
Bị cuốn thì làm gì?
Điều quan trọng nhất là đừng hoảng và đừng bơi ngược thẳng về bờ. Người bị cuốn thường cố bơi về bờ, đuối sức sau vài phút vì không tiến được chút nào, rồi kiệt sức. Đó là nguyên nhân chính của đuối nước trong dòng chảy xa bờ.
Dòng chảy xa bờ thường hẹp, chỉ rộng vài chục mét. Hãy bơi song song với bờ biển, sang trái hoặc sang phải, cho tới khi thấy mình không còn bị kéo ra nữa. Sau đó mới bơi chéo vào bờ, thường theo hướng có sóng vỡ vì sóng sẽ đẩy bạn vào.
Nếu không bơi được, hãy thả nổi, ngửa mặt lên, tiết kiệm sức. Nhiều dòng chảy xa bờ yếu dần ở phía ngoài vùng sóng vỡ, có khi tự đưa người vòng trở lại gần bờ. Giơ tay, vẫy và kêu cứu để người trên bờ thấy.
Hãy nhớ một câu ngắn: thả nổi, đừng chống lại, bơi song song.
Thấy người khác bị cuốn thì giúp thế nào?
Rất nhiều vụ đuối nước có thêm nạn nhân thứ hai là người lao ra cứu. Phản xạ tự nhiên là nhảy xuống, nhưng nếu không được huấn luyện cứu hộ, bạn rất dễ bị chính dòng nước ấy cuốn theo, và người hoảng loạn có thể kéo bạn chìm.
Việc đầu tiên là báo ngay cho nhân viên cứu hộ, hoặc gọi người hỗ trợ, gọi số khẩn cấp. Giữ mắt luôn nhìn vào người bị nạn để chỉ vị trí cho cứu hộ.
Ném cho họ một vật nổi: phao, can nhựa rỗng, tấm ván, thùng xốp. Hét to hướng dẫn họ bơi song song với bờ.
Chỉ xuống nước nếu bạn có kỹ năng cứu hộ và mang theo vật nổi. Ngay cả người bơi giỏi cũng nên mang theo một vật nổi để người bị nạn bám vào thay vì bám vào mình.
Những thói quen giữ an toàn khi đi biển
Tắm ở bãi có cứu hộ, trong vùng được cắm cờ cho phép. Tránh tắm khi có cờ đỏ, khi biển động, sau khi ăn quá no hoặc sau khi uống rượu bia.
Trẻ em phải luôn có người lớn trông trực tiếp, ở khoảng cách với tay tới được, kể cả khi nước chỉ đến đầu gối. Áo phao cho trẻ là đầu tư nhỏ mà quý.
Hiểu mùa biển như mình đã kể: biển miền Trung mùa gió đông bắc thường sóng lớn, dễ có dòng chảy xa bờ mạnh hơn. Sau bão ngoài khơi, sóng lừng có thể làm dòng chảy xa bờ mạnh lên dù trời nắng đẹp.
Lần tới ra biển, trước khi xuống nước, bạn thử dành năm phút đứng nhìn và tìm khoảng nước lặng giữa hai vùng sóng vỡ. Chỉ năm phút ấy, và một câu thả nổi, bơi song song, có thể là khác biệt giữa một kỳ nghỉ vui và một bi kịch.
Câu hỏi thường gặp
Dòng chảy xa bờ có kéo người xuống đáy không?
Không. Dòng chảy xa bờ kéo người ra xa bờ chứ không hút xuống đáy. Nguy hiểm đến từ việc người bị cuốn cố bơi ngược lại và kiệt sức.
Nhận biết dòng chảy xa bờ như thế nào?
Thường là một khoảng nước trông êm hơn, ít sóng vỡ trắng, nằm giữa hai vùng sóng vỡ, nước có màu khác và bọt, rác trôi ra khơi. Tuy vậy không phải lúc nào cũng dễ thấy, nên hãy tắm ở nơi có cứu hộ.
Vì sao không nên bơi thẳng vào bờ khi bị cuốn?
Vì dòng chảy xa bờ có thể mạnh hơn sức bơi của người bơi giỏi, bơi ngược lại sẽ nhanh kiệt sức. Bơi song song với bờ giúp thoát khỏi luồng nước hẹp này.
Dòng chảy xa bờ hay xuất hiện ở đâu?
Thường ở chỗ có rãnh trũng dưới đáy, khe giữa các cồn cát ngầm, hoặc sát cạnh mỏm đá, bờ kè, cầu cảng. Vị trí có thể thay đổi theo sóng và mùa.
Cờ đỏ ở bãi biển nghĩa là gì?
Ở nhiều bãi biển, cờ đỏ báo hiệu nguy hiểm, không được tắm. Quy ước cờ có thể khác nhau giữa các nơi, nên hãy đọc bảng hướng dẫn và hỏi nhân viên cứu hộ.
