Mùa biển êm mỗi vùng một khác vì hướng gió mùa và hướng của bờ biển không giống nhau. Mùa đông, gió đông bắc thổi thẳng vào bờ biển miền Trung làm sóng to, trong khi bờ tây đảo Phú Quốc khuất gió nên biển êm; tới mùa hè, gió tây nam lại làm biển phía Phú Quốc động, còn nhiều bãi miền Trung lặng như mặt hồ.
Chào bạn, đây là Nhà Địa Lý. Mình không kể bãi nào đẹp hay quán nào ngon, việc đó đã có những người làm rất tốt. Mình chỉ muốn bạn hiểu một quy luật, để tự đoán được bãi biển nào êm vào tháng nào, kể cả nơi mình chưa từng đặt chân tới.
Sóng biển đến từ đâu?
Phần lớn sóng biển mà bạn thấy ở bãi tắm là do gió tạo ra. Gió thổi trên mặt biển, kéo mặt nước gợn lên. Gió càng mạnh, thổi càng lâu và càng qua một vùng biển rộng, sóng càng lớn.
Khoảng biển mà gió thổi qua không bị cản gọi là đà gió. Một bãi biển nằm ở cuối một đà gió dài sẽ nhận sóng lớn. Một bãi nằm sau một mũi đất, một hòn đảo, hay quay lưng lại hướng gió thì đà gió rất ngắn, sóng nhỏ.
Sóng đã hình thành có thể đi rất xa sau khi gió tắt. Đó là sóng lừng, dài và đều, có khi đến bờ vào một ngày trời lặng gió. Sóng lừng từ một cơn bão ngoài khơi có thể làm biển động ở bờ dù chỗ bạn trời đang nắng đẹp.
Hiểu được hai thứ này, gió tại chỗ và sóng lừng từ xa, là hiểu được phần lớn tính khí của biển.
Gió mùa đông bắc và mùa biển động ở miền Trung
Từ khoảng tháng mười tới tháng ba năm sau, gió mùa đông bắc thổi qua một vùng biển rất rộng trước khi tới bờ biển miền Trung. Đà gió dài, gió mạnh và kéo dài nhiều ngày, nên sóng lớn đập vào bờ.
Bờ biển miền Trung lại quay mặt về hướng đông, gần như đón thẳng hướng gió. Đây là mùa mà nhiều bãi biển Quảng Bình, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi có sóng to, có lúc cấm tắm, tàu thuyền ra đảo phải tạm dừng.
Ngược lại, từ khoảng tháng tư tới tháng tám, gió chủ yếu thổi từ hướng tây nam và nam, tức là từ đất liền hoặc dọc bờ. Biển miền Trung lặng hơn hẳn, nước trong, đó là mùa du lịch biển của vùng này.
Cuối mùa hè sang thu là mùa bão, nên thời tiết biển miền Trung tháng chín, tháng mười thay đổi rất nhanh. Luôn xem bản tin thời tiết biển trước khi đi.
Phú Quốc và bờ biển phía tây: lịch ngược lại
Phú Quốc nằm trong vịnh Thái Lan, phía tây nam của đất nước. Mùa gió đông bắc, đảo được đất liền và chính địa hình của đảo che chắn. Bờ tây đảo khuất gió, biển rất êm, nắng đẹp. Đây là mùa du lịch chính của đảo, thường từ khoảng tháng mười một tới tháng tư.
Khi gió mùa tây nam về, khoảng từ tháng năm tới tháng mười, gió thổi từ phía vịnh Thái Lan và Ấn Độ Dương vào thẳng bờ tây đảo. Biển phía tây động, mưa nhiều hơn. Một số bãi phía đông đảo lúc ấy lại khuất gió hơn.
Quy luật này cũng áp dụng cho các đảo và bờ biển khác: bờ nào quay lưng về hướng gió đang thổi thì êm, bờ nào hứng gió thì động.
Có một mẹo khi đi đảo lớn: nếu một phía đảo đang sóng to, hãy hỏi người dân phía bên kia đảo thế nào. Nhiều khi chỉ cần đổi bãi là có biển êm.
Miền Bắc và Nam Bộ thì sao?
Biển miền Bắc như Sầm Sơn, Cửa Lò, Hải Tiến, Hạ Long đẹp nhất vào mùa hè. Mùa đông, trời lạnh, gió đông bắc mạnh, biển xám và động, ít người tắm.
Vịnh Hạ Long được bao bọc bởi hàng nghìn đảo đá, nên sóng trong vịnh thường nhỏ hơn biển ngoài khơi. Nhưng mùa bão, tàu du lịch vẫn phải dừng khi có cảnh báo.
Biển Vũng Tàu, Long Hải hứng cả hai hướng gió ở những mức độ khác nhau, nên tắm được gần như quanh năm, mùa khô thì nắng đẹp hơn.
Côn Đảo nằm ngoài khơi Nam Bộ, chịu ảnh hưởng của cả hai mùa gió. Nhiều người đi Côn Đảo chọn khoảng giữa hai mùa gió khi biển thường lặng hơn, nhưng thời tiết ở đảo xa luôn cần kiểm tra lại trước chuyến đi.
Tự đọc biển trước khi xuống tắm
Dù đã chọn đúng mùa, mỗi ngày biển vẫn có thể khác. Hãy đứng nhìn biển vài phút trước khi xuống nước. Sóng đánh đều, ngắn hay dài, có vùng nào sóng không vỡ mà nước lại chảy ra xa, đó là những thứ cần để ý.
Cờ báo ở bãi tắm có quy ước riêng từng nơi, nhưng thường cờ đỏ là cấm tắm. Nghe theo nhân viên cứu hộ, họ hiểu bãi biển đó hơn bất kỳ quy luật chung nào.
Những vùng nước có màu khác, ít sóng vỡ, có bọt và rác trôi ra xa bờ có thể là dòng chảy xa bờ, một mối nguy mà mình sẽ dành riêng một tập để nói.
Lần tới lên kế hoạch đi biển, bạn thử tra hướng gió dự báo, rồi mở bản đồ xem bãi mình định tới quay mặt về hướng nào. Chỉ hai bước đó thôi đã giúp bạn đoán đúng phần lớn.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào đi biển miền Trung đẹp nhất?
Phần lớn bãi biển miền Trung êm và nắng đẹp nhất vào khoảng mùa xuân tới cuối hè, khi gió mùa đông bắc đã yếu. Cuối năm là mùa mưa bão, biển thường động.
Vì sao Phú Quốc đẹp vào mùa đông?
Vì lúc đó gió mùa đông bắc thổi từ phía đất liền, bờ tây đảo khuất gió nên biển êm, trời khô nắng. Mùa hè gió tây nam thổi thẳng vào bờ tây làm biển động hơn.
Sóng lừng là gì?
Sóng lừng là sóng đã hình thành từ gió ở nơi xa, lan tới bờ khi gió tại chỗ có thể đã lặng. Sóng lừng thường dài, đều và có thể rất mạnh, nhất là khi có bão ngoài khơi.
Xem thời tiết biển ở đâu?
Bản tin của cơ quan khí tượng thuỷ văn có dự báo gió, sóng và cảnh báo trên các vùng biển. Nhiều ứng dụng thời tiết cũng hiển thị hướng gió và độ cao sóng.
Có nên tắm biển khi trời lặng mà sóng to không?
Nên thận trọng. Sóng to khi trời lặng thường là sóng lừng từ xa, có thể mang theo dòng chảy mạnh. Hãy nghe theo cứu hộ và chỉ tắm ở khu vực cho phép.
